Популярные статьи

ҚҰҚЫҚ және МЕМЛЕКЕТ
ПРАВО и ГОСУДАРСТВО
Law and State

Последние номера журнала

№ 2 (91), 2021

Содержание

№ 2 (91), 2021. ЖУРНАЛ "ПРАВО И ГОСУДАРСТВО"

КОНСТИТУЦИОННОЕ ПРАВО
Нурмуханов Б.М. (Нур-Султан) Конституционный контроль по обращениям судов и участников судопроизводства. С. 6.
НАЦИОНАЛЬНАЯ БЕЗОПАСНОСТЬ
Сеитов Б.Т. (Косшы, Акмолинская область) К вопросу обеспечения налоговой безопасности и противодействия налоговым преступлениям. С. 28.
АДМИНИСТРАТИВНОЕ ПРАВО И ГОСУДАРСТВЕННОЕ УПРАВЛЕНИЕ
Жумагулов М.И., Жумагулов Д.М. (Нур-Султан) Пандемия коронавирусной инфекции COVID-19 в Казахстане: административно-правовые аспекты. С. 40.
ГРАЖДАНСКОЕ ПРАВО
Идрышева С.К. (Нур-Султан) Азаматтық заңнаманы жетілдіру: заң мəтіндерінің теңтүпнұсқалығы мəселелері. С. 61.
МЕДИЦИНСКОЕ ПРАВО
Zhapparova A. (Алматы). Legal issues in rendering mental health care in Kazakhstan. С. 75.
УГОЛОВНЫЙ ПРОЦЕСС
Плошкина Я.М. (Красноярск, Российская Федерация) Добровольное возмещение причиненного преступлением вреда в российском и германском уголовных процессах. С. 92.
ИСТОРИЯ ГОСУДАРСТВА И ПРАВА
Сарсембаев Д.М. (Нур-Султан) Валютные союзы античности как основа интеграции общества в форме государства и возникновения права. С. 108.
Заркенов М.С. (Косшы, Акмолинская область) История развития уголовно-правовых норм в сфере информационных технологий. С. 124.
ОБЗОРЫ ЛИТЕРАТУРЫ И РЕЦЕНЗИИ
Ким К.В. (Нур-Султан) Рецензия на книгу: Понкин И.В. и Лаптева А.И. Методология научных исследований и прикладной аналитики: Учебник. Издание 2-е, дополн. и перераб. М.: Буки Веди, 2021. – 567 с. С. 138.
МАЗМҰНЫ/CONTENTS. С. 146.
ИНФОРМАЦИЯ ДЛЯ АВТОРОВ. С. 147.

 

Конституционное право

Нурмуханов Б.М. Конституционный контроль по обращениям судов и участников судопроизводства // Право и государство 2021. № 2 (91). С. 6-27.

(nurmukhanov@mail.ru)
Актуальность статьи связана с необходимостью повышения эффективности последующего конституционного контроля путем более детальной процессуальной регламентации механизма реализации статьи 78 Конституции Республики Казахстан, активизации деятельности судов и участников судебного процесса по инициированию проверки конституционности законов и иных нормативных правовых актов, ущемляющих права и свободы человека и гражданина. Новизна статьи состоит в обосновании мысли, что при обращении в Конституционный Совет суды реализуют не только свои полномочия при осуществлении правосудия, но и права участников судопроизводства на доступ к конституционному контролю. Поэтому сделана попытка определения оптимальных пределов дискреции судей при рассмотрении их ходатайств и обозначения критериев оценки и оснований для принятия положительного решения. В процессе подготовки использовались методы анализа и синтеза, индукции и дедукции, историко-правовой, системно-структурный и сравнительно-правовой методы. Автор обращает внимание на недостаточное раскрытие потенциала данного института и полагает, что эти вопросы должны найти свое решение в рамках проводимой в стране комплексной работы по реализации очередного пакета реформ в правоохранительной системе. Он приходит к выводу, что в целях устранения пробелов процессуального законодательства необходимо выделение в отраслевых кодексах ходатайств сторон об обращении суда в Конституционный Совет и установление определенных требований к таким документам (письменная форма, мотивированность). Обеспечению надлежащего рассмотрения судом подобных ходатайств служат суждения о предмете изучения при их рассмотрении судьей, о целесообразности законодательного закрепления конкретных оснований отказа в их удовлетворении, требования о вынесении судом мотивированного определения и возможности его обжалования в вышестоящие судебные инстанции. Автором проанализированы мнения некоторых юристов, указывающих на возможные риски и негативные последствия реализации пакета обозначенных мер: ущемление независимости судей, злоупотребление сторонами своим правом, затягивание судебного процесса, неопределенность правовых последствий решений Конституционного Совета. На каждое из этих возражений приводятся конкретные аргументы, показывающие отсутствие веских причин и оснований для таких опасений. Тем не менее по некоторым дискуссионным вопросам предлагаются оптимальные решения, позволяющие найти разумный баланс (обязательное приостановление производства только судом-инициатором, наделение других судов правом приостановления; смягчение требований к аргументации представления, ходатайства сторон и др.). Ключевые слова: Конституция, конституционный контроль, конституционная жалоба, опосредованный доступ к конституционному контролю, справедливое судебное разбирательство, усмотрение суда, конституционные права человека, представление суда, ходатайство, неконституционность закона.

Нұрмұханов Б.М. Cоттардың жəне сот ісін жүргізуге қатысушылардың өтініштері бойынша конституциялық бақылау. Мақаланың өзектілігі Қазақстан Республикасы Конституциясының 78-бабын іске асыру тетігін неғұрлым егжей-тегжейлі реттеу, адамның жəне азаматтың құқықтары мен бостандықтарына нұқсан келтіретін заңдардың жəне өзге де нормативтік құқықтық актілердің конституциялылығын тексеруге бастамашылық ету бойынша соттар мен сот процесіне қатысушылардың қызметін жандандыру арқылы кейінгі конституциялық бақылаудың тиімділігін арттыру қажеттілігімен байланысты. Мақалада Конституциялық Кеңеске өтініш жасаған кезде соттар сот төрелігін іске асыру кезіндегі өз өкілеттіктерін ғана емес, сондай-ақ сот ісін жүргізуге қатысушылардың конституциялық бақылауға қол жеткізу құқықтарын да іске асырады деген ойдың негізделуі оның жаңалығын құрайды. Сондықтан олардың өтінішхаттарын қарау кезінде судьялар дискрециясының оңтайлы шектерін айқындауға жəне оң шешім қабылдау үшін бағалау өлшемшарттары мен негіздерін белгілеуге талпыныс жасалды. Дайындау барысында талдау жəне синтез, индукция жəне дедукция əдістері, тарихи-құқықтық, жүйелік-құрылымдық жəне салыстырмалы-құқықтық əдістер қолданылды. Автор осы институт əлеуетінің толық ашылмауына назар аударады жəне бұл мəселелер құқық қорғау жүйесіндегі реформалардың кезекті топтамасын жүзеге асыру жөнінде елде жүргізіліп жатқан кешенді жұмыс аясында өз шешімін табуы тиіс деп санайды. Ол процестік заңнаманың олқылықтарын жою мақсатында салалық кодекстерде соттың Конституциялық Кеңеске өтініш жасауы туралы тараптардың өтінішхаттарын бөліп көрсету жəне осындай құжаттарға белгілі бір талаптар (жазбаша нысан, уəжділік) белгілеу қажет деген қорытындыға келеді. Соттың мұндай өтінішхаттарды тиісінше қарауын қамтамасыз етуге оларды судья қараған кезде зерделеу нысанасы, қанағаттандырудан бас тартудың нақты негіздерін, соттың дəлелді ұйғарым шығаруы талабын заңнамалық бекітудің орындылығы жəне оған жоғары тұрған сот сатыларына шағым жасау мүмкіндігі туралы пайымдаулары қызмет етеді. Автор белгіленген шаралар топтамасын іске асырудың ықтимал тəуекелдері мен теріс салдарын көрсеткен кейбір заңгерлердің пікірлерін талдайды: судьялардың тəуелсіздігіне нұқсан келтіру, тараптардың өз құқықтарын теріс пайдалануы, сот процесін созбалау, Конституциялық Кеңес шешімдерінің құқықтық салдарының белгісіздігі. Осы күмəндердің əрқайсысына мұндай қауіптенуге орынды себептер мен негіздердің жоқтығын көрсететін нақты дəлелдер келтіріледі. Дегенмен, пікірталас тудыратын кейбір мəселелер бойынша ақылға қонымды тепе-теңдікті табуға мүмкіндік беретін оңтайлы шешімдер ұсынылады (іс жүргізуді тек бастамашы-соттың міндетті түрде тоқтата тұруы, басқа соттарға істі тоқтата тұруға құқық беру; сот ұсынысын, тараптардың өтінішхатын дəлелдеуге қойылатын талаптарды жеңілдету жəне т.б.). Тірек сөздер: Конституция, конституциялық бақылау, конституциялық шағым, конституциялық бақылауға жанама қолжетімділік, əділ сот талқылауы, соттың қалауы, адамның конституциялық құқықтары, сот ұсынысы, өтінішхат, заңның конституциялық еместігі.

Nurmukhanov B.M. Constitutional review of requests of the courts and participants in judicial proceedings. The relevance of the article is related to the need to increase the effectiveness of posterior constitutional review through more detailed procedural regulation of the mechanism for the implementation of Article 78 of the Constitution of the Republic of Kazakhstan, as well as intensification of the activities of courts and participants in the judicial proceedings to initiate review of the constitutionality of laws and other regulatory legal acts that infringe individual and citizens' rights and freedoms. The novelty of the article is determined by stating the idea that, when applying to the Constitutional Council, the courts exercise not only their powers in the administration of justice, but also the rights of participants in legal proceedings to have access to constitutional review. Therefore, an attempt has been made to specify the optimal limits on judges' discretion when considering their notices of motion, and to indicate the evaluation criteria and grounds for making a positive decision. Methods of analysis and synthesis, induction and deduction, historical legal, systemic-structural and comparative legal methods were used for conducting the research. The author draws attention to the insufficient disclosure of this institution's potential and believes that these issues should be addressed within the framework of the comprehensive work carried out in the country on implementation of the next package of reforms in the law enforcement system. He concludes that in order to eliminate the gaps in procedural legislation, it is necessary to highlight in the sectoral codes the parties' motions to refer the case to the Constitutional Council and to set certain requirements for such documents (written form, motivation). The judgments on the subject matter while being considered by a judge, providing a legislative framework for specific grounds for refusal to satisfy motions, the requirement for a court to provide a well-reasoned decision when rejecting a motion by the parties and the possibility of its appeal to higher courts serve to ensure the proper consideration of such motions by an ordinary court. The author analyzed the opinions of some lawyers pointing out the possible risks and negative consequences of the implementation of the package of the indicated measures: infringement of the independence of judges, abuse of their right by the parties, “foot dragging” in judicial proceedings, uncertainty of the legal consequences of the Constitutional Council's decisions. Specific arguments are given for each of these objections, showing that there are no valid reasons and grounds for such fears. Nevertheless, on some controversial issues, optimal solutions are proposed to find a reasonable balance (mandatory suspension of proceedings only by the initiating court, granting other courts the right of suspension; weakening the requirements for arguing submissions, motions of the parties, etc.). Keywords: Constitution, constitutional review, constitutional complaint, indirect access to constitutional review, fair proceedings, court discretion, constitutional human rights, request of the court, notice of motion, unconstitutionality of the law.

Для цитирования и библиографии: Нурмуханов Б.М. Конституционный контроль по обращениям судов и участников судопроизводства // Право и государство. 2021. № 2(91). – С. 6-27. DOI:10.51634/2307-5201_2021_2_6

Читать статью

 

Национальная безопасность

Сеитов Б.Т. К вопросу обеспечения налоговой безопасности и противодействия налоговым преступлениям // Право и государство 2021. № 2 (91). С. 28-39.

(bagsei@mail.ru)
В статье акцентируется внимание на актуальность обеспечения налоговой безопасности и противодействия налоговым преступлениям. Предметом исследования являются общественные отношения в сфере обеспечения экономической безопасности и нормы уголовного права, предусматривающие ответственность за налоговые преступления. Целью исследования является научная формулировка и выведение понятий налогового преступления и обеспечения налоговой безопасности, а также анализ нормативно-правовых изменений противодействия налоговым преступлениям. Методы научного исследования: анализ, синтез, индукция, дедукция,описательный, исторический, формально-юридический. Научная новизна статьи определяется тем, что в работе изложено авторское определение понятия налогового преступления и обеспечения налоговой безопасности. В качестве выводов автор подчеркивает, что с развитием экономических отношений и предпринимательства в стране, уголовно-правовые нормы претерпевают изменения и оказывают регуляторное и профилактическое воздействие на поведение субъектов, уклонявшихся от уплаты налогов. Динамика событий и явлений демонстрирует гуманизацию законодательства и дальнейшую декриминализацию деяний в налоговой сфере. Ключевые слова: бюджет, государство, налоговые преступления, налог, налогоплательщик, обеспечение, платеж, правонарушение, преступность, уклонение от уплаты налога, экономическая безопасность, экономика.

Сейітов Б.Т. Салықтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жəне салықтық қылмыстарға қарсы іс-қимыл мəселесі жөнінде. Мақалада салықтық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің жəне салықтық қылмыстарға қарсы іс-қимылдың өзектілігіне назар аударылады. Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы қоғамдық қатынастар жəне салықтық қылмыстар үшін жауаптылықты көздейтін қылмыстық құқық нормалары зерттеу пəні болып табылады. Зерттеудің мақсаты - салықтық қылмыс жəне салықтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ұғымдарын ғылыми тұжырымдау жəне шығару, сондай-ақ салықтық қылмыстарға қарсы іс-қимылдың нормативтік-құқықтық өзгерістерін талдау. Ғылыми зерттеу əдістері: талдау, синтездеу, индукция, дедукция, сипаттамалық, тарихи, формальдық-құқықтық. Мақаланың ғылыми жаңалығы жұмыста салықтық қылмыс жəне салықтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ұғымының авторлық анықтамасы тұжырымдалуымен анықталады. Қорытынды ретінде автор елдегі экономикалық қатынастардың жəне кəсіпкерліктің дамуымен қылмыстық-құқықтық нормалар өзгеріске ұшырап, салық төлеуден жалтарған субъектілердің мінез-құлқына реттеушілік жəне профилактикалық əсер ететіндігін баса айтады. Оқиғалар мен құбылыстардың динамикасы заңнаманың ізгілендірілуін жəне салық саласындағы əрекеттердің одан əрі қылмыссыздандырылуын көрсетеді. Тірек сөздер: бюджет, мемлекет, салықтық қылмыстар, салық, салық төлеуші, кепілдік, төлем, құқық бұзушылық, қылмыстылық, салық төлеуден жалтару, экономикалық қауіпсіздік, экономика.

Seitov B.T. On ensuring tax security and combatting tax crimes. The article focuses on the relevance of ensuring tax security and combatting tax crimes. The subject of the research consists in public relations in the field of ensuring economic security and the standards of criminal law that provide for liability for tax crimes. The research is aimed at the scientific formulation and derivation of the concepts of tax crime and tax security as well as analysis of regulatory legal changes in combatting tax crimes. Methods of scientific research are: analysis, synthesis, induction, deduction, descriptive, and formal legal method. The scientific novelty of the article is determined by the fact that the paper presents the author's definition of the concept of tax crime and ensuring tax security. As a conclusion, the author emphasizes that with the development of economic relations and entrepreneurship in the country, criminal law standards are undergoing changes and have a regulatory and preventive impact on the behavior of tax evaders. The dynamics of events and phenomena demonstrate the humanization of legislation and the further decriminalization of acts in the tax sphere. Keywords: budget, state, tax crimes, tax, taxpayer, security, payment, offense, criminality, tax evasion, economic security, economy.

Для цитирования и библиографии: Сеитов Б.Т. К вопросу обеспечения налоговой безопасности и противодействия налоговым преступлениям // Право и государство. 2021. № 2 (91). – С. 28-39. DOI: 10.51634/2307-5201_2021_2_28

Читать статью

 

Административное право и государственное управление

Жумагулов М.И., Жумагулов Д.М. Пандемия коронавирусной инфекции COVID-19 в Казахстане: административно-правовые аспекты // Право и государство 2021. № 2 (91). С. 40-60.

(mizh61@mail.ru; d.zhumagulov@mail.ru)
Важность проведения исследования механизма административно-правового регулирования общественных отношений в сфере санитарно-эпидемиологического благополучия населения Казахстана в период эпидемии коронавирусной инфекцией COVID-19 определяет актуальность темы статьи. Основная цель статьи - анализ правового алгоритма применения норм законодательства в период введения чрезвычайного положения в Казахстане, соблюдения карантинных мер по предупреждению заражения граждан коронавирусной инфекцией. Научная новизна определяется необходимостью рассмотрения сложившейся практики применения ограничительных мер в сфере санитарно-эпидемиологического благополучия населения граждан Республики Казахстан. В статье  используется сравнительно-правовой анализ норм национального и зарубежного законодательства по предупреждению фактов заражения коронавирусной инфекцией населения. В работе раскрываются правовые коллизии, возникающие при издании и применении постановлений главных санитарных врачей республики и г. Нур-Султан. Анализируется содержание норм кодексов об административных правонарушениях Казахстана и Российской Федерации, предусматривающих ответственность за нарушение требований в области обеспечения санитарно-эпидемиологического благополучия населения. Приведены размеры штрафных санкций за нарушение правил об обязательности ношения масок в соответствии с законодательством стран дальнего зарубежья (Германия, Испания, Франция, Нидерланды, Австрия, Польша). Выводами по исследованию являются предлагаемые изменения в статью 1 Закона «О чрезвычайном положении» в части расширения понятия «чрезвычайная ситуация», необходимости обязательной регистрации постановлений главного санитарного врача Республики Казахстан в органах юстиции, предметной квалификации административного правонарушения, совершаемого правонарушителем, исходя из причинно-следственной связи проступка и диспозиции статьи особенной части Кодекса Республики Казахстан «Об административных правонарушениях». Ключевые слова: Конституция; Кодекс РК «О здоровье народа и системе здравоохранения»; Кодекс РК «Об административных правонарушениях»; Закон «О чрезвычайном положении»; Закон «О правовых актах»; правовой статус главного санитарного врача; штрафные санкции Республики Казахстан, Российской Федерации и стран дальнего зарубежья; определение расширенного понятия «чрезвычайная ситуация»; акты управления должностных лиц уполномоченных органов.

Жұмағұлов М.И., Жұмағұлов Д.М. Қазақстандағы COVID-19 коронавирустық инфекциясының пандемиясы: əкімшілік-құқықтық аспектілері. COVID-19 коронавирустық инфекциясы эпидемиясы кезеңінде Қазақстан халқының санитарлық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы қоғамдық қатынастарды əкімшілік-құқықтық реттеу тетігіне зерттеу жүргізудің маңыздылығы мақала тақырыбының өзектілігін айқындайды. Мақаланың негізгі мақсаты - Қазақстанда төтенше жағдай енгізілген кезеңде заңнама нормаларын қолданудың құқықтық алгоритмін, азаматтардың коронавирустық инфекция жұқтыруының алдын алу жөніндегі карантиндік шаралардың сақталуын талдау. Ғылыми жаңалығы Қазақстан Республикасы азаматтарының халықтың санитарлық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласында шектеу шараларын қолданудың қалыптасқан практикасын қарау қажеттілігімен айқындалады. Мақалада халықтың коронавирустық инфекцияны жұқтыру фактілерінің алдын алу жөніндегі ұлттық жəне шетелдік заңнама нормаларына салыстырмалы-құқықтық талдау жүргізіледі. Жұмыста республика мен Нұр-Сұлтан қаласының бас санитарлық дəрігерлерінің қаулыларын шығару жəне қолдану кезінде туындайтын құқықтық қайшылықтар анықталады. Қазақстан мен Ресей Федерациясының Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстерінің халықтың санитарлық-эпидемиологиялық саламаттылығын қамтамасыз ету саласындағы талаптарды бұзғаны үшін жауапкершілік көздейтін нормаларының мазмұны талданады. Алыс шетел мемлекеттерінің (Германия, Испания, Франция, Нидерланды, Австрия, Польша) заңнамасына сəйкес бетперде кию міндеттілігі туралы ережені бұзғаны үшін айыппұл санкцияларының мөлшері келтірілген. Зерттеу қорытындыларына «Төтенше жағдай туралы» Заңның 1-бабына «төтенше жағдай» ұғымын кеңейту бөлігінде өзгерістер енгізу, Қазақстан Республикасының Бас санитарлық дəрігерінің қаулыларын əділет органдарында міндетті түрде тіркеу қажеттігі, теріс қылықтың себеп-салдарлық байланысын жəне «Əкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің Ерекше бөлімі бабының диспозициясын негізге ала отырып, құқық бұзушы жасайтын əкімшілік құқық бұзушылықты нақты саралау туралы ұсыныстар жатады. Тірек сөздер: Конституция, «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР кодексі, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» ҚР кодексі, «Төтенше жағдай туралы» Заң, «Құқықтық актілер туралы» Заң, бас санитарлық дəрігердің құқықтық мəртебесі, Қазақстан Республикасының, Ресей Федарациясының жəне алыс шетелдердің айыппұл санкциялары, «төтенше жағдайдың» кеңейтілген ұғымын анықтау, уəкілетті органдардың лауазымды адамдарының басқару актілері.

Zhumagulov M.I., Zhumagulov D.M. COVID-19 coronavirus pandemic in Kazakhstan: administrative and legal aspects. The importance of the research on the mechanism of administrative and legal regulation of public relations in the field of sanitary and epidemiological welfare of the population of Kazakhstan during the epidemic of COVID-19 coronavirus infection determines the relevance of the article. The article is primarily aimed to analyze the legal algorithm for applying the legislation during the state of emergency in Kazakhstan, compliance with quarantine measures to prevent infection of citizens. Scientific novelty is determined by the need to consider the current practice of applying restrictive measures in the field of sanitary and epidemiological welfare of the population of the Republic of Kazakhstan. The article uses a comparative legal analysis of the standards of national and foreign legislation on the prevention of cases of infection by the population. The paper reveals the legal conflicts that arise when issuing and applying the decisions of the chief sanitary doctors of the Republic and the city of Nur-Sultan. The article is devoted to analyzing content of the Administrative Offence Codes of Kazakhstan and the Russian Federation, which provide for liability for violation of requirements in the field of ensuring the sanitary and epidemiological welfare of the population. The author gives examples of penalties for violation of the mandatory wearing of masks in accordance with the legislation of foreign countries (Germany, Spain, France, the Netherlands, Austria, Poland). The conclusions of the research are the proposed amendments to paragraph 1 of article 1 of the Law “On emergency situation” in terms of expanding the concept of “emergency”, compulsory registration of resolutions of the chief sanitary doctor of the Republic of Kazakhstan in the organs of justice, subject of qualification of administrative offences committed by the offender on the basis of the causal relationship of the misconduct and the provisions of article of the special part of the Administrative Offence Code of the Republic of Kazakhstan. Keywords: The Constitution, the Code of RoK "On public health and healthcare system", the Code of RoK "On Administrative Offences", the Law "On emergency situation", the Law "On legal acts", the legal status of the chief sanitary doctor, the penalties of the Republic of Kazakhstan, the Russian Federation and foreign countries, the definition of the extended the concept of "emergency", the acts of management of officials of authorized bodies.

Для цитирования и библиографии: Жумагулов М.И., Жумагулов Д.М. Пандемия коронавирусной инфекции COVID-19 в Казахстане: административно-правовые аспекты // Право и государство. 2021. № 2 (91). – С. 40-60. DOI: 10.51634/2307-5201_2021_2_40

Читать статью

 

Гражданское право

Идрышева С.К. Азаматтық заңнаманы жетілдіру құқықтық саясаттың өзекті бағыты ретінде // Право и государство 2021. № 2 (91). С. 61-74.

(s.idrysheva@kazguu.kz)
Мақала Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің мемлекеттік тілдегі мəтінін реформалау тақырыбына арналған. Тақырыптың өзектілігі аталмыш кодекстің қазақ тіліндегі мəтінінде көптеген нормалар оның орыс тіліндегі мағынасына сəйкес болмағандықтан, тəжірибеде оны пайдалануда едəуір проблемаларға əкеп соғатынымен жəне мұндай қателіктердің жүйелі кемшіліктерге айналуымен негізделеді. Құқықтық нормалар құрылымы кемшіліктерінің жүйелік сипаты олардың көптігімен; екі тілдегі мəтіндерде белгілі құқықтық терминдер мен институттарды қолдану кезінде теңтүпнұсқалық қағидатының бұзылуымен; көптеген логикалық, стилистикалық қателіктермен жəне құқықтық техниканың олқылықтарымен айқындалады. Мақаланың зерттеу пəні ретінде отандық Азаматтық кодекстің мемлекеттік тілдегі мəтінінде көп жылдар бойы тұрақты түрде қате қалыптасқан құқықтық нормалар мен институттар алынған. Зерттеу мақсаты - Азаматтық кодекстің мемлекеттік тілдегі мəтініндегі қателіктерді жүйелендіру, заң шығарушының еркін бұрмалайтын, құқықтық нормалар мен институттардың мағынасын жоғалтуына алып келетін, оларды дұрыс түсіну мүмкіндігінен айыратын жəне осы заңнамалық актінің нормаларын тиімді қолдануға кедергі болатын кемшіліктерін анықтап, оларды түзету жолдарын қарастыру. Мақаланы жазу барысында жүйелі-құрылымдық талдау əдісі, салыстырмалы-құқықтық, формальды-құқықтық əдістер, логикалық жəне семантикалық талдаулар, модельдеу əдісі қолданылған. Сыни талдау нəтижелері бойынша автор Азаматтық кодекстің мемлекеттік тілдегі мəтініндегі жүйелі олқылықтардың бірталайын анықтап, оларды зерделеп, қате қалыптасқан құқықтық нормалар мен институттар мəтіндерінің нақты редакцияларын ұсынады. Жұмыс М.С. Нəрікбаев атындағы КАЗГЮУ Университеті Құқық жоғары мектебінің «Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасын реформалау» ғылыми бағытын іске асыру аясында орындалған. Тірек сөздер: Азаматтық кодекс, жүйелік кемшіліктер, қате аударма, мағынаны бұрмалау, құқық институты, құқықтық саясат тұжырымдамасы, несие беруші, талап қою мерзімі, айырбас келісім шарты, сыйға тартуға уəде беру.

Идрышева С.К. Совершенствование гражданского законодательства: проблемы аутентичности текстов закона. Статья посвящена реформированию Гражданского кодекса Республики Казахстан на государственном языке. Актуальность темы обусловлена тем, что текст данного кодекса на казахском языке во многих случаях не соответствует смыслу этого основного законодательного акта на русском языке, что на практике приводит к существенным проблемам в его использовании, и такие ошибки приобрели системный характер. Системный характер недостатков правовых норм основан на их многочисленности, нарушении принципов аутентичности устоявшихся юридических терминов и институтов на двух языках, многочисленных логических, стилистических нарушениях и недостатках юридической техники. Предметом исследования являются правовые нормы и институты, которые в течение многих лет неверно формировались в тексте Гражданского кодекса на государственном языке. Цель статьи - выявить системные недостатки, ошибки в тексте ГК на государственном языке, искажающие волю законодателя, влекущие утрату смысла правовых норм и институтов, их неправильное понимание и препятствующие эффективному применению гражданского законодательства. При написании статьи использовались общенаучные методы, в том числе систематический, сравнительно-правовой, формально-юридический; логический и семантический анализ, моделирование. По результатам критического исследования автором выявлен ряд системных недостатков в тексте ГК на государственном языке, проведен их анализ и даны конкретные рекомендации по устранению ошибок в текстах ошибочных правовых норм и институтов, приведены их редакции. Работа выполнена в рамках реализации приоритетного научного направления «Реформирование гражданского законодательства Республики Казахстан» ВШП АО «Университет КАЗГЮУ имени М.С. Нарикбаева». Ключевые слова: Гражданский кодекс, системные недостатки, неверный перевод, искажение смысла, институт права, Концепция правовой политики, кредитор, срок исковой давности, договор мены, обещание дарения.

Idrysheva S.K. Improvement of civil legislation: issues of the authenticity of legal texts. The article is devoted to reforming the Civil Code of the Republic of Kazakhstan in the state language. The relevance of the topic is determined by the fact that the text of this code in the Kazakh language in many cases does not correspond to the meaning of this basic legislative act in Russian, which in practice leads to significant problems in its use, and such errors have become systemic. The systemic nature of the shortcomings of legal standards is based on their multiplicity, violation of the principles of authenticity of established legal terms and institutions in two languages, numerous logical, stylistic errors and shortfalls of legal technology. The subject of the research includes legal standards and institutions, which for many years have been systematically formed improperly in the text of the Civil Code in the state language. The article is aimed to identify systemic shortcomings, errors in the text of the Civil Code in the state language, distorting the will of the legislator, entailing the loss of the meaning of legal standards and institutions, their misunderstanding and hindering the effective application of civil legislation. When writing the article, the author used general scientific methods, including systematic, comparative legal, formal legal methods; logical and semantic analysis, modeling. Based on the results of a critical study, the author identified a number of systemic shortcomings in the text of the Civil Code in the state language, analyzed them and provided specific recommendations for eliminating errors in the texts of erroneous legal standards and institutions, and presented their editions. The work was carried out within the framework of implementing the research area "Reforming the civil legislation of the Republic of Kazakhstan" of the HSL of JSC "M.S. Narikbayev KAZGUU University". Keywords: Civil code, systemic shortfalls, incorrect translation, distortion of meaning, institution of law, concept of legal policy, creditor, limitation period, barter agreement, promise of donation.

Для цитирования и библиографии: Идрышева С.К. Азаматтық заңнаманы жетілдіру құқықтық саясаттың өзекті бағыты ретінде // Право и государство. 2021. № 2 (91). – С. 61-74. DOI: 10.51634/2307-5201_2021_2_61

Читать статью

 

Медицинское право

Жаппарова А. Legal issues in rendering mental health care in Kazakhstan // Право и государство 2021. № 2 (91). С. 75-91.

(aly092@hotmail.com)
One of the basic human rights is the right of citizens for protecting their health and receiving qualified medical care. The issues of human mental health refer to the actual problems of contemporary medical science. The article is aimed, on the one hand, to focus the attention on the current situation in the sphere of mental health services and, on the other hand, to show the correlation of the national legislation in this sphere with the existing international standards. The Article was written based on comparative analysis and expert estimation methods. The right for the highest achievable standard of health imposes an obligation on the state to respect human rights, to protect against violation and fulfill all conditions necessary for the implementation of these rights. The basic principles of treating persons with mental disorders are enshrined in the Principles for the Protection of Persons with Mental Illnesses and the Improvement of Mental Health Care. Mental health services do not reduce themselves to medical care only. They cover a broader legal relationship. A medical opinion that a person has a mental disorder can significantly affect the restriction of their rights - involuntary treatment, recognition as incapacitated, insane or partially sane, inability to engage in certain professional activities, etc. Key findings: National “medical” legislation has become as close to international standards as possible. In the provision of mental health services there has been a definite step forward compared with the Soviet past. This is mainly due to the human rights principles of the 2009 and 2020 set out in the Codes of the Republic of Kazakhstan “On Public Health and the Health Care System”. The legal framework within which mental health care is to be provided has been enshrined in legislation. The actions of healthcare professionals have become strictly regulated. Providing medical care, with the exception of cases provided for by law, requires informed consent. But, despite the positive developments in legal regulation, the actual situation of persons with mental disorders staying in healthcare institutions can hardly be considered satisfactory. The results of visits by National Preventive Mechanism members of closed medical organizations, as well as appeals by patients themselves to the Ombudsman for Human Rights in the Republic of Kazakhstan, also point to this. In order to overcome the stigma towards persons with mental and behavioral disorders, it is necessary to bring domestic legislation into line with the provisions of Principle 1 on the protection of mentally ill persons and the improvement of mental health care, which will ensure a humane and respectful attitude towards the dignity of a person. The improvement of legislation is also required in ensuring the socio-economic guarantees of such persons staying in medical organizations. Keywords: mental health services, patient, health professionals, compulsory treatment, right for information, right for consent, voluntary treatment, non-discrimination.

Жаппарова А. Қазақстанда психиатриялық көмек көрсетудің құқықтық мəселелері. Адамның негізгі құқықтарының бірі азаматтардың денсаулығын сақтау жəне білікті медициналық көмек алу құқығы болып табылады. Адамның психикалық денсаулығы мəселелері қазіргі заманғы медицина ғылымының өзекті проблемаларына жатады. Мақаланың мақсаты - бір жағынан психиатриялық көмек көрсету саласындағы ағымдағы жағдайға назар аудару, екінші жағынан - осы саладағы ұлттық заңнаманың қолданыстағы халықаралық стандарттармен арақатынасын көрсету. Мақаланың жазылуы салыстырмалы талдау жəне сараптамалық бағалау əдістеріне негізделді. Денсаулықтың жоғары қолжетімді стандартына құқық мемлекетке адам құқықтарын құрметтеу, бұзушылықтардан қорғау жəне осы құқықтарды іске асыру үшін қажетті барлық шарттарды орындау міндетін жүктейді. Психикалық ауытқулары бар адамдарға деген қарым-қатынастың негізгі идеялары Психикалық науқастарды қорғау жəне психиатриялық көмекті жақсарту принциптерінде бекітілді. Психиатриялық көмек тек медициналық көмек ретінде ғана түсінілмейді. Ол құқықтық қатынастардың əлдеқайда кең көлемін қамтиды. Адамда психикалық бұзылушылықтардың болуы туралы медициналық қорытынды оның құқықтарының шектелуіне айтарлықтай əсер етуі мүмкін - еркінен тыс емдеу, əрекет қабілетсіз, есі дұрыс емес немесе шектеулі есі дұрыс деп тану, белгілі бір кəсіби қызметпен айналысудың мүмкін еместігі жəне т.б. Негізгі қорытындылар: Ұлттық «медициналық» заңнама халықаралық стандарттарға барынша жақындады. Психикалық денсаулық саласында медициналық көмек көрсетуде кеңестік кезеңмен салыстырғанда алға қарай белгілі бір қадам жасалды. Бұл негізінен 2009 жəне 2020 жылдардағы «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексінде белгіленген адам құқықтарын сақтаудың базалық қағидаттарымен байланысты. Оның аясында психиатриялық көмек көрсетiлуi тиiс негiзгi ережелер заң жүзiнде бекiтiлген. Медицина қызметкерлерінің іс-əрекеттері қатаң реттелетін болды. Заңнамада көзделген жағдайларды қоспағанда, медициналық көмек көрсету хабардар етілген келісімді талап етеді. Құқықтық реттеудегі оң өзгерістерге қарамастан, психикасы бұзылған адамдардың нақты жағдайы «бұлтсыз» деп айтуға əлі де болса ерте. Мұны Ұлттық алдын алу тетігінің қатысушыларының жабық медициналық ұйымдарға баруының нəтижелері де, пациенттердің өздерінің Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уəкілге жүгінуі де көрсетеді. Психикалық, мінез-құлықтық бұзушылықтары бар адамдарға қатысты стигманы еңсеру үшін ішкі заңнаманы Психикалық науқастарды қорғау жəне психиатриялық көмекті жақсартудың 1-принципінде бекітілген ережелерге сəйкестендіру қажет, бұл адам тұлғасының қадір-қасиетіне адамсүйгіштікпен жəне құрметпен қарауды қамтамасыз етеді. Медициналық ұйымдарда болатын осындай адамдардың əлеуметтiк-экономикалық кепiлдiктерiн қамтамасыз етуде де заңнаманы жетiлдiру талап етiледi. Тірек сөздер: психиатриялық қызмет, пациент, медицина қызметкерлері, мəжбүрлеп емдеу, ақпаратқа құқық, келісім беру құқығы, ерікті емдеу, кемсітпеу.

Жаппарова А. Правовые вопросы оказания психиатрической помощи в Казахстане. Одним из основных прав человека является право граждан на охрану здоровья и получение квалифицированной медицинской помощи. Вопросы психического здоровья человека относятся к актуальным проблемам современной медицинской науки. Цель статьи - сфокусировать внимание, с одной стороны, на текущей ситуации в сфере оказания психиатрической помощи, а с другой - показать, как соотносится национальное законодательство в этой сфере с существующими международными стандартами. Написание статьи базировалось на методах сравнительного анализа и экспертной оценки. Право на высокий достижимый стандарт здоровья налагает на государство обязанность уважения прав человека, защиты от нарушений и выполнения всех условий, необходимых для реализации этих прав. Базовые идеи отношения к лицам с психическими расстройствами нашли закрепление в Принципах защиты психически больных лиц и улучшения психиатрической помощи. Оказание психиатрической помощи понимается не только как собственно медицинская помощь. Оно охватывает более широкие правоотношения. Медицинское заключение о наличии у лица психических расстройств, может существенно повлиять на ограничение его прав - недобровольное лечение, признание недееспособным, невменяемым или ограниченно вменяемым, невозможность заниматься определенной профессиональной деятельностью и т. д. Основные выводы: Национальное «медицинское» законодательство стало максимально приближенным к международным стандартам. В оказании медицинской помощи в сфере психического здоровья сделан определенный шаг вперед в сравнении с советским прошлым. И главным образом, это связано с базовыми принципами соблюдения прав человека, заложенными Кодексами РК «О здоровье народа и системе здравоохранения» 2009 и 2020 годов. Законодательно закреплены основные положения, в рамках которых должна оказываться психиатрическая помощь. Действия медицинских работников стали строго регламентированы. Оказание медицинской помощи, за исключением случаев, предусмотренных законодательством, требует информированного согласия. Несмотря на позитивные сдвиги в правовом регулировании фактическая ситуация лиц с психическими расстройствами вряд ли может рассматриваться «безоблачной». На это указывают и результаты посещений участниками Национального превентивного механизма закрытых медицинских организаций, и обращения самих пациентов к Уполномоченному по правам человека в Республике Казахстан. Для преодоления стигмы в отношении лиц с психическими, поведенческими расстройствами, необходимо привести внутреннее законодательство в соответствие с положениями, закрепленными в Принципе 1, о защите психически больных лиц и улучшения психиатрической помощи, что обеспечит гуманное и уважительное отношение к достоинству человеческой личности. Совершенствование законодательства требуется и в обеспечении социально-экономических гарантий таких лиц, пребывающих в медицинских организациях. Ключевые слова: психиатрическая служба, пациент, медицинские работники, принудительное лечение, право на информацию, право на согласие, добровольное лечение, недискриминация.

Для цитирования и библиографии: Жаппарова А. Legal issues in rendering mental health care in Kazakhstan // Право и государство. 2021. № 2 (91). – С. 75-91. DOI:10.51634/2307-5201_2021_2_75

Читать статью

 

Уголовный процесс

Плошкина Я.М. Добровольное возмещение причиненного преступлением вреда в российском и германском уголовных процессах // Право и государство 2021. № 2 (91). С. 92-107.

(ploshkina_yana@mail.ru)
В современном мире проблема добровольного возмещения вреда, причиненного преступлением, особенно актуальна, поскольку добровольное возмещение вреда обвиняемым способствует разрешению уголовно-правового конфликта, возникшего в результате совершения преступления, внесудебным путем, создает возможности для процессуальной экономии, позволяет учитывать интересы потерпевшего и тем самым достичь одну из целей уголовного процесса - защитить права и законные интересы потерпевших от преступлений. Предметом исследования выступают нормы, регулирующие добровольное возмещение причиненного преступлением вреда в российском и германском уголовных процессах. Целью процесса и криминалистики исследования является сравнительно-правовой анализ юридического института добровольного возмещения вреда в российском и германском уголовных процессах, выявление проблем в рассматриваемой сфере в РФ, а также возможные варианты их решения. Методы научного исследования: анализ, синтез, индукция, дедукция, сравнительно-правовой, описательный, формально-юридический. Научная новизна статьи заключается в том, что впервые рассматривается проблема добровольного возмещения вреда в российском уголовном процессе через призму сравнительно-правового анализа со схожим институтом в германском уголовном процессе, а также с учетом германского опыта предлагаются возможные варианты решения. Основные выводы: 1) правовая регламентация добровольного возмещения вреда свидетельствует об общей карательной направленности российского уголовного судопроизводства, что сводит к минимуму его ориентированность на реальные нужды потерпевших и не способствует в полной мере добровольному разрешению уголовно-правового конфликта сторонами; 2) предусмотренные в Германии компенсация и возмещение потерпевшему вреда направлены на создание максимально благоприятных условий для самостоятельного разрешения сторонами уголовно-правового конфликта возможно и при содействии третьих лиц внесудебным образом, как можно раньше, посредством активного взаимодействия сторон конфликта, что позволяет говорить о внедрении элементов восстановительной модели уголовного правосудия в германском уголовном процессе; 3) с учетом германского опыта предлагаем вопрос о добровольном возмещении причиненного преступлением вреда в российском уголовном процессе решать, прежде всего, сторонами уголовно-правового конфликта: потерпевшим и лицом, совершившим преступление; 4) достигнутые договоренности между сторонами конфликта в части добровольного возмещения вреда, в том числе относительно объема и способов возмещаемого вреда, должны быть обязательными для органов уголовной юстиции при решении ими вопроса о прекращении уголовного дела; 5) для учета реальных интересов и нужд потерпевшего потребуется, возможно, корректировка целей правосудия: смещение акцента с цели восстановления социальной справедливости на ресоциализацию. Ключевые слова: возмещение вреда, компенсация вреда, заглаживание вреда,
возмещение ущерба, прекращение уголовного дела по нереабилитирующим основаниям, потерпевший, уголовно-правовой конфликт, отказ от уголовного преследования, добровольность, обвиняемый, примирение с потерпевшим.

Плошкина Я.М. Ресей мен Германияның қылмыстық процестеріндегі қылмыспен келтірілген зиянды өз еркімен өтеу. Қазіргі əлемде қылмыспен келтірілген зиянды ерікті түрде өтеу проблемасы өте өзекті, өйткені айыпталушының зиянды ерікті түрде өтеуі қылмыс жасау нəтижесінде туындаған қылмыстық-құқықтық жанжалды соттан тыс жолмен шешуге ықпал етеді, процестік үнемдеуге жағдай жасайды, жəбірленушінің мүдделерін ескеруге жəне соларқылы қылмыстық процестің мақсаттарының біріне қол жеткізуге мүмкіндік береді - жəбірленушілердің құқықтары мен заңды мүдделерін қылмыстардан қорғау. Зерттеу пəні - Ресей мен Германия қылмыстық процестерінің қылмыспен келтірілген зияндыөз еркімен өтеуді реттейтін нормалары. Зерттеудің мақсаты Ресей жəне Германия қылмыстық процестеріндегі зиянды ерікті түрде өтеуді салыстырмалы-құқықтықталдау, Ресей Федерациясындағы осы саладағы проблемаларды анықтау, сондай-ақ оларды шешудің мүмкін нұсқаларын ұсыну болып табылады. Ғылыми зерттеу əдістері: талдау, синтездеу, индукция, дедукция, салыстырмалы-құқықтық, сипаттамалық, формалды-құқықтық. Мақаланың ғылыми жаңалығы ресейлік қылмыстық процестегі зиянды ерікті түрде өтеу проблемасының алғаш рет неміс қылмыстық процесіндегі ұқсас институтпен салыстырмалы-құқықтық талдау призмасы арқылы қарастырылуынан, сонымен қатар неміс тəжірибесін ескере отырып, мүмкін шешімдер ұсынылуынан көрінеді. Негізгі қорытындылар: 1) зиянды ерікті түрде өтеуді құқықтық реттеу ресейлік қылмыстық сот ісін жүргізудің жалпы жазалаушылық бағыттылығын көрсетеді, бұл оның жəбірленушілердің нақты қажеттіліктеріне бағдарлануын азайтады жəне тараптардың қылмыстық-құқықтық жанжалды ерікті түрде шешуіне толық көлемде ықпал етпейді; 2) Германияда көзделген өтемақы жəне жəбірленушіге келтірілген зиянды өтеу қылмыстық-құқықтық жанжалды тараптардың соттан тыс түрде, мүмкіндігінше ертерек жанжал тараптарының белсенді өзара іс-қимылы арқылы дербес шешуі үшін (үшінші тұлғалардың делдалдығымен болса да)барынша қолайлы жағдайлар жасауға бағытталған, бұл Германияның қылмыстық процесінде қылмыстық сот төрелігінің қалпына келтіру моделінің элементтері енгізілгені туралы айтуға негіз береді; 3) неміс тəжірибесін ескере отырып, біз Ресейлік қылмыстық процесте қылмыспен келтірілген зиянды ерікті түрде өтеу мəселесін, бірінші кезекте қылмыстық-құқықтық жанжалдың тараптарымен (жəбірленуші жəне қылмыс жасаған адам) шешуді ұсынамыз; 4) жанжал тараптарының арасында зиянды ерікті түрде өтеу бөлігінде, оның ішінде өтелетін зиянның көлемі мен тəсілдеріне қатысты қол жеткізілген уағдаластықтар қылмыстық əділет органдары қылмыстық істі тоқтату туралы мəселені шешкен кезде олар үшін міндетті болуға тиіс; 5) жəбірленушінің нақты мүдделері мен қажеттіліктерін ескеру үшін сот төрелігінің мақсаттарын түзету, атап айтқанда, назарды əлеуметтік əділеттілікті қалпына келтіру мақсатынан қайта əлеуметтендіруге ығыстыру қажет болуы мүмкін. Тірек сөздер: зиянды өтеу, зиян үшін өтемақы, зиянды қалпына келтіру, залалдың орнын толтыру, қылмыстық істі ақтамайтын негіздер бойынша тоқтату, жəбірленуші, қылмыстық-құқықтық жанжал, қылмыстық қудалаудан бас тарту, еріктілік, айыпталушы, жəбірленушімен татуласу.

Ploshkina Ia.M. Voluntary compensation for harm caused by a crime in Russian and German criminal proceedings. In the modern world, the problem of voluntary compensation for harm caused by a crime is especially relevant, since voluntary compensation for harm contributes to the resolution of a criminal-legal conflict due to a committed crime out of court, creates opportunities for procedural economy, allows taking into account the interests of the victim and achieving one of the purposes of the criminal process - to protect the rights and legitimate interests of victims of crimes. The subject of the study includes the standards regulating voluntary compensation for harm caused by a crime in Russian and German criminal proceedings. The research is aimed at a comparative legal analysis of voluntary compensation for harm in Russian and German criminal proceedings, identification of problems in this area in the Russian Federation, as well as possible solutions to the problems. The methods of scientific research are analysis and synthesis, induction and deduction, comparative legal, descriptive and formal legal methods. The scientific novelty of the article is determined by the fact that for the first time the problem of voluntary compensation for harm in the Russian criminal process is considered through the comparative legal analysis with a similar institution in the German criminal process, and possible solutions are proposed taking into account the German practice. The main conclusions are as follows: 1) the legal regulation of voluntary compensation for harm testifies to the general punitive focus of Russian criminal proceedings, which minimizes its focus on the real needs of the victims and does not fully contribute to the voluntary resolution of the criminal legal conflict by the parties; 2) the compensation for harm provided for in Germany is aimed at creating the most favorable conditions for the parties to resolve the criminal-legal conflict independently, possibly with the assistance of third parties out of court as early as possibly through the active interaction of the parties ofthe conflict, which enables us to talk about the introduction of elements of the restorative model of the criminal justice in the German criminal procedure; 3) taking into account the German practice, we propose the issue of voluntary compensation for harm to be decided by the parties of the conflict (the victim and the accused) themselves first of all; 4) reached agreements between the parties of the conflict in terms of voluntary compensation for harm, including on the volume and methods of compensation for harm, must be binding on the criminal justice authorities, when they decide to terminate the criminal case; 5) taking into account the real interests and needs of the victim, it may be necessary to correct the purpose of justice: shift the focus from the purpose of restoring social justice to resocialization. Keywords: compensation for harm, remediation of harm, compensation for damage, termination of a criminal case on non-rehabilitating grounds, victim, criminal conflict, refusal to prosecute, voluntariness, defendant, reconciliation with the victim.

Для цитирования и библиографии: Плошкина Я.М. Добровольное возмещение причиненного преступлением вреда в российском и германском уголовных процессах // Право и государство. 2021. № 2 (91). – С. 92-107. DOI: 10.51634/2307-5201_2021_2_92

Читать статью

 

История государства и права

Сарсембаев Д.М. Валютные союзы античности как основа интеграции общества в форме государства и возникновения права // Право и государство 2021. № 2 (91). С. 108-123.

(daneker@mail.ru)
Актуальность статьи заключается в том, что затрагиваются такие фундаментальные вопросы, как возникновение государства и права (поддерживается «денежная» теория). Автор предлагает новую научную трактовку валютного союза. Такой союз рассматривается как явление внутри общества в виде валютных взаимоотношений членов общества между собой. Эти валютные отношения, достигнув высокой степени концентрации, постепенно содействовали интеграции родов и племен в общество. Такое многочисленное общество могло существовать, функционировать в этом качестве только в форме государства с его разветвленным государственным управленческим механизмом. На основе методов анализа и синтеза, компаративизма изучены статус и деятельность валютных союзов античного мира. Предмет исследования статьи - валютные союзы и их связь с отдельными государствами, их внутренним функционирующим правом. Новизна исследования состоит в том, что автор анализирует конфедеративную интеграцию городов-полисов, которая ориентирована на военно-политическое сотрудничество, на наличие плюрализма эмиссионных центров. Другим элементом новизны в статье является то, что федеративная интеграция возникает прежде всего благодаря наличию единого либо крупного, доминирующего центра по эмиссии серебряных и (или) золотых монет. Доказывается мысль о том, что централизация власти возможна только вследствие централизации эмиссии денег, денежной массы. К выводам статьи следует отнести то, что отношения между валютными союзами-государствами становились отношениями межгосударственного характера, что порождало некоторые элементы международного права. У сегодняшней валюты есть огромный потенциал: на повестке дня стоят вопросы активного использования электронной валюты, которая будет функционировать внутри государства и в мировом сообществе. Все это требует от всех стран, в том числе и Казахстана, определять свое место в современном валютном, валютно-правовом мире. Ключевые слова: валюта, валютный союз, международное право, античность, золото, серебро, монета, валютная интеграция, эмиссионные центры, бимонетная система.

Сəрсембаев Д.М. Eжелгі валюталық одақтар қоғамның мемлекет нысанындағы интеграциясының жəне құқықтың пайда болуының негізі ретінде. Мақала тақырыбының өзектілігі автордың валюталық одақтың жаңа ғылыми түсіндірмесін ұсынуында. Мұндай одақ қоғам мүшелерінің бір-бірімен валюталық өзара қарым-қатынастары түріндегі қоғам ішілік құбылыс ретінде қарастырылады. Бұл валюталық қатынастар шоғырланудың жоғары деңгейіне жетіп, біртіндеп рулар мен тайпалардың қоғамға бірігуіне мүмкіндік берді. Мұндай үлкен қоғам осы сапада тек тармақталған мемлекеттік басқару тетігі бар мемлекет нысанында өмір сүре жəне жұмыс істей алды. Талдау жəне синтездеу, компаративизм əдістері негізінде ежелгі əлемнің валюталық одақтарының мəртебесі мен қызметі зерттелді. Мақаланың зерттеу пəнін əрбір валюталық одақтың өзінің ішкі жұмыс істейтін құқығы бар жеке мемлекет ретінде қарастырылуы құрайды. Зерттеудің жаңалығы автордың əскери-саяси ынтымақтастыққа, эмиссиялық орталықтардың плюрализмінің болуына бағдарланған полис-қалалардың конфедеративті интеграциясын талдауынан көрінеді. Мақаланың жаңашылдығының тағы бір элементі - федералдық интеграцияның, ең алдымен, күміс жəне (немесе) алтын монеталар шығару жөніндегі бірыңғай немесе ірі үстем орталықтың болуының арқасында пайда болатыны. Билікті орталықтандыру ақша шығаруды, ақша массасын орталықтандыру нəтижесінде ғана мүмкін екендігі туралы ой дəлелденеді. Мақаланың қорытындыларына валюталық одақ-мемлекеттер арасындағы қатынастар мемлекетаралық сипаттағы қатынастарға айналғанын, бұл халықаралық құқықтың кейбір элементтерін тудырғанын жатқызуға болады. Қазіргі кездегі валютаның зор əлеуеті бар: күн тəртібінде мемлекет ішінде жəне əлемдік қоғамдастықта айналыста болатын электрондық валютаны белсенді пайдалану мəселелері тұр. Мұның бəрі барлық елдерден, соның ішінде Қазақстаннан, заманауи валюталық, валюталық-құқықтық əлемдегі өз орнын анықтауды талап етеді. Тірек сөздер: валюта, валюталық одақ, халықаралық құқық, ежелгі дүние, алтын, күміс, монета, валюталық интеграция, эмиссиялық орталықтар, бимонеттік жүйе.

Sarsembayev D.M. Monetary unions of the ancient world as the basis of integration of society by formation of a state and emergence of law. The relevance of the topic of this article consists in a new scientific interpretation of a monetary union suggested by the author. Such a union is considered as a phenomenon within the society in the form of monetary relations between the members of the society. These monetary relations, having reached high concentration, gradually allowed the clans and tribes to unite into a society. Such a large society could exist and function in this capacity only in the form of a state with its multidivisional state regulatory mechanism. The status and activity of monetary unions of the ancient world are investigated on the basis of analysis and synthesis, as well as comparative method. The subject of the research consists in the idea that each monetary union is a separate state with its own internal functioning law. The novelty of the research is determined by the fact that the author analyzes the confederate integration of city-polises, which is focused on military and political cooperation, and pluralism of emission centers. Another element of novelty in the article is related to the idea that federal integration arises primarily due to a centralized or large dominant center for the issue of silver and (or) gold coins. The author proves the idea that the centralization of power is possible only due to the centralization of issuing money, the money supply. The conclusions of the article include the idea that relations between monetary unions-states became relations of an interstate nature, which gave rise to some elements of international law. Today's currency has a huge potential: the issues of active use of electronic currency, which will function within a state and in the world community, are on the agenda. All this requires all countries, including Kazakhstan, to determine their place in the modern monetary, monetary and legal world. Keywords: currency, monetary union, international law, ancient world, gold, silver,
coin, monetary integration, emission centers, bimonetary system.

Для цитирования и библиографии: Сарсембаев Д.М. Валютные союзы античности как основа интеграции общества в форме государства и возникновения права // Право и государство. 2021. № 2 (91). – С. 108-123. DOI: 10.51634/2307-5201_2021_2_108

Читать статью

 

Заркенов М.С. История развития уголовно-правовых норм в сфере информационных технологий // Право и государство 2021. № 2 (91). С. 124-137.

(zarkenov@gmail.com)
Многие люди проводят большую часть своей повседневной жизни в киберпространстве, создавая и наслаждаясь новыми типами социальных отношений, которые были невозможны или финансово недоступны 30 лет назад. Однако преступники в сфере информационных технологий нашли свою нишу в этой области, поэтому риски и угрозы также возросли. В настоящее время компьютерные преступления особенно актуальны, поскольку обладают высокой степенью общественной опасности и особенностями, делающими киберпреступников опасными и неуязвимыми. Предмет исследования - история развития уголовно-правовых норм в сфере информационных технологий. Цель исследования - историко-правовой анализ уголовно-правовых норм в сфере информационных технологий, исследование процесса появления и развития компьютерных преступлений, выделение этапов эволюции информационных технологий, породивших новую сферу общественных отношений. Методы научного исследования: достижение цели настоящей статьи и решение поставленных задач потребовали применения методов общего и частного характера. Так, общенаучными методами выступили: анализ, синтез, индукция, дедукция. Частно-правовыми методами, использованными в статье, являются методы юридико-догматический, историко-правовой. Научная новизна статьи определяется тем, что в данном историко-правовом анализе уголовного права в области информационных технологий впервые раскрываются причины, побудившие мировое сообщество принять законы о правовом регулировании в области информационных технологий. Проанализирована статистика роста персональных компьютеров, пользователей Интернета, а также ущерба, причиненного преступлениями в сфере информационных технологий. Основные выводы: 1) статистика роста числа персональных компьютеров, пользователей Интернета, а также ущерба, причиненного преступлениями в сфере информационных технологий, свидетельствуют о том, что они явились одними из условий и причин роста числа преступлений в сфере информационных технологий; 2) предложены этапы развития целого направления правовых норм, регулирующих сферу информационных технологий. Ключевые слова: история компьютерных преступлений; ЭВМ; персональный компьютер; интернет; компьютерные преступления; киберпреступность; кибербезопасность; информационные технологии; развитие правовых норм, регулирующих сферу информационных технологий; уголовные правонарушения в сфере информационных технологий.

Заркенов М.С. Ақпараттық технологиялар саласындағы қылмыстық-құқықтық нормалардың даму тарихы. Əлеуметтік қатынастардың жаңа типтерін жасай жəне рахатын көре отырып, көптеген адамдар күнделікті өмірінің біршама бөлігін киберкеңістікте өткізеді, осыдан 30 жыл бұрын бұл мүмкін емес немесе қаржылық тұрғыдан қолжетімді емес болатын. Алайда, ақпараттық технологиялар саласындағы қылмыскерлер де осы салада өз орнын тапты, сондықтан тəуекелдер мен қатерлер де өсті. Қазіргі уақытта компьютерлік қылмыстар əсіресе өзекті, өйткені олар қоғамдық қауіптіліктің жоғары деңгейіне жəне киберқылмыскерлерді қатерлі жəне тіс батпайтын ететін ерекшеліктерге ие. Зерттеу пəні - ақпараттық технологиялар саласындағы қылмыстық-құқықтық нормалардың даму тарихы. Зерттеудің мақсаты ақпараттық технологиялар саласындағы қылмыстық-құқықтық нормаларды тарихи-құқықтық талдау, компьютерлік қылмыстардың пайда болуы мен дамуын зерттеу, əлеуметтік қатынастардың жаңа саласын тудырған ақпараттық технологиялардың даму кезеңдерін ұсыну болып табылады. Ғылыми зерттеу əдістері: осы мақаланың мақсатына қол жеткізу жəне оның алдындағы міндеттерді шешу жалпы жəне жеке сипаттағы əдістерді қолдануды талап етті. Олар: талдау, синтездеу, индукция, дедукция сияқты жалпы ғылыми əдістер. Мақалада қолданылған жеке-құқықтық əдістер құқықтық-догматикалық, тарихи-құқықтық əдістер болып табылады. Мақаланың ғылыми жаңалығы ақпараттық технологиялар саласындағы қылмыстық құқықты тарихи-құқықтық талдауда əлемдік қоғамдастықты ақпараттық технологиялар саласын құқықтық реттеу туралы заң қабылдауға итермелеген себептер алғаш рет ашылатындығымен анықталады. Дербес компьютерлердің, Интернетті пайдаланушылардың өсу статистикасы, сондай-ақ ақпараттық технологиялар саласындағы қылмыстармен келтірілген залал статистикасы талданады. Негізгі тұжырымдар: 1) дербес компьютерлер, Интернетті пайдаланушылар санының өсу статистикасы, сондай-ақ ақпараттық технологиялар саласындағы қылмыстармен келтірілген залал статистикасы олардың ақпараттық технологиялар саласындағы қылмыстар санының өсуінің шарттары мен себептерінің бірі болғандығын куəландырады; 2) ақпараттық технологиялар саласын реттейтін құқықтық нормалардың тұтас бағытының даму кезеңдері ұсынылды. Тірек сөздер: компьютерлік қылмыстардың тарихы, ЭЕМ, дербес компьютер, интернет, компьютерлік қылмыстар, киберқылмыстылық, киберқауіпсіздік, ақпараттық технологиялар, ақпараттық технологиялар саласын реттейтін құқықтық нормалардың дамуы, ақпараттық технологиялар саласындағы қылмыстық құқық бұзушылықтар.

Zarkenov M.S. History of the development of criminal law standards in the field of information technology. Many people spend most of their daily lives in cyberspace, creating and enjoying new types of social relationships that were impossible or financially unaffordable 30 years ago. However, information technology criminals have found their niche in this area, so the risks and threats have also increased. Currently, computer crimes are particularly relevant, because they have a high degree of public danger and features making cybercriminals dangerous and invulnerable. The subject of the study consists in the history of the development of criminal law norms in the field of information technology. The research is aimed at the historical and legal analysis of criminal law standards in the field of information technology, investigation of the emergence and development of computer crimes, proposal of development stages of information technologies that gave rise to a new sphere of public relations. Methods of the scientific research: the achievement of the purpose of this article and the solution of problems within this task required the use of general and specific methods. Thus, the general scientific methods are: analysis, synthesis, induction, deduction. The specific legal methods used in the article are legal-dogmatic, historical-legal methods. The scientific novelty of the article is determined by the fact that this historical and legal analysis of criminal law in the field of information technology for the first time reveals the reasons that prompted the world community to adopt a law on legal regulation in the field of information technology. The article analyzes statistics on the growth of personal computers, Internet users, as well as statistics on the damage caused by crimes in the field of information technology. Key findings: 1) the statistics on the growth of the number of personal computers, Internet users, as well as statistics on the damage caused by crimes in the field of information technology, indicate that they were one of the conditions and reasons for the increase in the number of crimes in the field of information technology; 2) the stages of development of the entire series of legal standards regulating the sphere of information technologies are proposed. Keywords: history of computer crimes; computer; personal computer; Internet; computer crimes; cybercrime; cybersecurity; information technologies; development of legal standards regulating the field of information technologies; criminal offenses in the field of information technologies.

Для цитирования и библиографии: Заркенов М.С. История развития уголовно-правовых норм в сфере информационных технологий // Право и государство. 2021. № 2 (91). – С. 124-137. DOI: 10.51634/23075201_2021_2_124

Читать статью

 

Обзоры литературы и рецензии

Ким К.В. Рецензия на книгу: Понкин И.В. и Лаптева А.И. Методология научных исследований и прикладной аналитики: Учебник. Изд. 2-е, доп. и перераб. М.: Буки Веди, 2021. – 567 с. // Право и государство 2021. № 2 (91). С. 138-145.

(k_kim@kazguu.kz)
В статье рецензируется учебник Понкина И.В. и Лаптевой А.И. «Методология научных исследований и прикладной аналитики». Исходя из задачи, как научить правильно реализовать научную идею, авторы учебника определили тематический горизонт методологии научных исследований и прикладной аналитики. В работе подробно рассмотрены методы научного поиска и прикладной аналитики, даны рекомендации по их использованию в процессе научной деятельности. Заслуживают внимания и вызывают интерес исследования проблемы академического научного языка и научного стиля письма, определения основных параметров оценки научного продукта. Учебник предназначен для юридических критиков, профессиональных аналитиков, соискателей кандидатских, докторских ученых степеней и их научных руководителей и консультантов, профессорско-преподавательского состава, магистрантов. Ключевые слова: методология, наука, методы научных исследований, прикладная аналитика, право, академическое письмо, диссертация, параметры исследовательского труда.

Ким К.В. И.В. Понкиннің жəне А.И. Лаптеваның «Методология научных исследований и прикладной аналитики» кітабына (Оқулық. 2-шығарылым, толықтырылған жəне қайта өңделген. М.: Буки Веди, 2021. – 567 б.) рецензия. Мақалада И.В. Понкиннің жəне А.И. Лаптеваның «Методология научных исследований и прикладной аналитики» атты оқулығына сын пікір беріледі. Оқулық авторлары ғылыми зерттеулер мен қолданбалы талдау əдістемесінің тақырыптық көкжиегін ғылыми идеяны дұрыс жүзеге асыруға үйрету міндетіне сүйене отырып анықтаған. Жұмыста ғылыми ізденіс жəне қолданбалы талдау əдістері егжей-тегжейлі қарастырылған, оларды ғылыми қызмет барысында пайдалану жөнінде ұсыныстар берілген. Академиялық ғылыми тіл жəне жазудың ғылыми стилі мəселелерінің зерттелуі, ғылыми өнімді бағалаудың негізгі параметрлерінің анықталуы назар аударуға тұрады жəне қызығушылық тудырады. Оқулық құқық сыншыларына, кəсіби талдаушыларға, кандидаттық, докторлық ғылыми дəрежелерді ізденушілерге жəне олардың ғылыми жетекшілері мен кеңесшілеріне, профессорлық-оқытушылық құрамға, магистранттарға арналған. Тірек сөздер: əдістеме, ғылым, ғылыми зерттеу əдістері, қолданбалы талдау, құқық, академиялық жазу, диссертация, зерттеу жұмысының параметрлері.

Kim K.V. Book review: Ponkin, I.V. and Lapteva, A.I. Methodology of scientific research and applied analytics: Textbook. 2nd edition, rev. M.: Buki Vedi, 2021. – 567 p. The review is written on the textbook prepared by Ponkin, I.V. and Lapteva, A.I. "Methodology of scientific research and applied analytics". Taking into account the task to teach how to correctly implement a research idea, the authors of the textbook defined the thematic horizon of the methodology of scientific research and applied analytics. The paper discusses in detail the methods of scientific research and applied analytics, and provides recommendations for their use in the process of scientific activity. The study of the problems of the academic scientific language and the scientific style of writing, the determination of the main parameters of the evaluation of the scientific product, deserves attention and is of certain interest. The textbook is intended for legal critics, professional analysts, applicants for PhD and doctoral degrees and their supervisors and consultants, faculty members, master students. Keywords: methodology, science, research methods, applied analytics, law, academic writing, dissertation, parameters of research work.

Для цитирования и библиографии: Ким К.В. Рецензия на книгу: Понкин И.В. и Лаптева А.И. Методология научных исследований и прикладной аналитики: Учебник. Изд. 2-е, доп. и перераб. М.: Буки Веди, 2021. – 567 с. // Право и государство. 2021. № 2 (91). – С. 138-145. DOI: 10.51 634/2307-5201_2021_2_138

Читать статью

Популярные статьи

© Университет КАЗГЮУ, 2021
© Журнал "Право и государство", 2021
При использовании материалов журнала "Право и государство" ссылки на издание и сайт обязательны.
Мнения, высказываемые в материалах журнала не всегда совпадают с точкой зрения редакции.
Яндекс.Метрика